DOLAR 15,9775 0.21%
EURO 16,8215 0.71%
ALTIN 931,640,17
BITCOIN 465765-1,99%
Isparta

HAFİF YAĞMUR

02:00

İMSAK'A KALAN SÜRE

ETKİ-TEPKİ YASASI YAHUT KARŞILIKLILIK  
151 okunma

ETKİ-TEPKİ YASASI YAHUT KARŞILIKLILIK  

ABONE OL
19 Şubat 2022 15:56
ETKİ-TEPKİ YASASI YAHUT KARŞILIKLILIK  
0

BEĞENDİM

ABONE OL

 

Fizikte “Newton’un 3. Hareket Yasası” diğer adıyla “Etki-Tepki Yasası” olarak bilinen bir yasa var. Yasanın diğer adı olan “Karşılıklılık”  kelimesi benim daha çok hoşuma gidiyor doğrusu çünkü her ne kadar bir fizik terimi olsa da oldukça eğlenceli bir söylenişi var ve ifade gücü daha yüksek.

Bu yasaya göre bir cisme herhangi bir büyüklükte bir kuvvet etki ettiğinde, cisim de bu kuvvete eşit fakat zıt yönde bir kuvvet gösterir. Daha anlaşılır bir şekilde şöyle ifade edebiliriz: Her etki kendisine eşit büyüklükte fakat zıt yönde bir kuvvet meydana getirir. Mesela bir futbol topunu duvara hangi kuvvetle atarsak duvar da topa aynı kuvveti uygular.

Her ne kadar bahsimize fizikten girdiysek de konunun madde boyutundan çıkıp mana boyutuna geçelim isterseniz. Mevzumuz esasında şu:   Bu fizik yasasının hayatımızdaki yansımaları, anne-çocuk veya ebeveyn-çocuk ilişkilerindeki etkileri acaba nasıl? Biz ebeveynler çocuklarımıza onlardan almak istediğimiz tepkileri oluşturacak etkide bulunabiliyor muyuz? O hâlde öncelikle kendi gücümüzün farkına varmalı sonra çocuklarımızdan ne istediğimizi bilmeliyiz. Onları ne kadar etkileyebilirsek onlardan alacağımız tepki de o kadar kuvvetli olacaktır. Tabi bunu yaparken çocuğumuzun yaşı, cinsiyeti, kapasitesi, karakteri gibi pek çok özelliğini göz önünde bulundurmalıyız. Onları ‘çocuk’ olarak genellememeli, her birine ‘birey’ olarak bakabilmeliyiz. Burada yine fiziğe başvuralım:  Aynı kuvvette etkide bulunduğumuz her cisimden aynı ölçüde kuvvetle bize dönmelerini bekleyemeyiz. Biraz daha açalım: Mesela 40 Newton’luk bir kuvveti bir duvara, bir masaya, bir bardağa veya bir kuş tüyüne uyguladığımızda bize dönen tepki kuvveti aynı olmaz. Çünkü bütün bu cisimlerin bizim gönderdiğimiz etkiyi karşılayış ve kabul edişi aynı değildir. Bir masaya yumruk attığımızda masadan gelen tepki kuvveti elimizi acıtır, aynı kuvvetle bir cama vurduğumuzda elimiz daha az acır fakat cam kırılır, havada uçan bir kuş tüyüne vurmayı denediğimizde vurmayı bile başaramayabiliriz; tüy, elimizin oluşturduğu hava akımıyla uçup gider. Arpa ektiğimiz tarladan buğday hasat etmeyi, akvaryumdaki balığımızdan kuş gibi uçmasını, bahçemizdeki elma ağacından ıhlamur toplamayı beklemek bizi ancak hayal kırıklığına uğratır.

Tabiattaki bu kanun hayatımızın her alanında geçerli. Aynı öğretmenin bir sınıftaki yirmi öğrenciye bir kerelik performansla anlattığı konu bütün öğrencilerde aynı etkiyi uyandırmıyor. Aynı film ya da şarkı izleyen/dinleyen kişiler üzerinde aynı duyguları hissettirmiyor. Aynı anne-babanın çocuklarının her birini yetiştirirken tamamen aynı yöntemleri kullanması çocukların her birinden aynı tepkiyi almalarını sağlamıyor. Kimi çocuk sevgi dilinden kimi otoriteden kimi yaptırımdan etkileniyor. Kendi çocuklarım üzerinde uyguladığım bir yöntemin dördünden de bana farklı dönüşler biçiminde yansıdığını defalarca tecrübe etmişimdir.  Her ne kadar dördü de genel ilkeler bakımından ortak kurallarla örülü bir ortamda yetiştilerse de cinsiyet, duygu, düşünce, hayal, imgeleme, sentezleme gibi hususlardaki ayrılıklarından dolayı aldığımız sonuçlar da çok çeşitli olabiliyor. Aynı davranış biçimini her birinin farklı karşılaması bizim de onlara zamanla farklı tepkiler vermemiz sonucunu doğuruyor, böylece başlangıçta aynı noktadan hareket etmiş olmamıza rağmen geldiğimiz yerler apayrı oluyor. Her biriyle yaşadıklarımızın çizdiği haritalarda bambaşka şekiller, bambaşka renkler ortaya çıkıyor.

Etki-Tepki Yasası veya Karşılıklılık… Karşılık beklemesek de her duygumuz, her düşüncemiz, her hareketimiz, hâsılı yaptığımız her şey karşılık buluyor. Ne ekersek onu biçiyoruz. Hem bu âlemde hem âlem-i uhrevîde…

 

En az 10 karakter gerekli


HIZLI YORUM YAP